Yazılım Liderliğinde Bağlamsal Zeka
“Nerede, ne zaman, kimin için ve hangi koşullarda bu doğru?”
Kodları Kopyalayabilirsiniz, Ama Başarıyı Asla
Son zamanlarda şunu çok görmeye başladım. Şu şirket şunu yapmış, şöyle bir süreç geliştirilmiş, bir ürün var çok güzel bize de uyarlasak olmaz mı veya biz de geliştirsek söylemlerini duyuyorum. Mümkün mü mümkün tabii yapılabilir. Yapay zeka etkisiyle her şeyin yapılabilir olması düşüncesi çok yaygınlaşmaya başladı. Çok doğal görüyorum bu durumu. En önemli soru benim kafamda şu bu ürün/süreç bize uyuyor mu? Bu konuyu derinlemesine araştırdığımda karşıma bağlamsal zeka kavramı çıktı. Bunun üzerinden değerlendirmelerimi yapmaya çalışacağım.
Bağlamsal zeka, bilginin ve başarının somut formüllere dayandırılamayacağını; bir yöntemin veya çerçevenin hangi koşullarda işe yarayıp hangilerinde yaramayacağını analiz etme becerisidir. Ekipleri yönetirken artık tüm süreçleri sadece kitabi doğrularla değil, içinde bulunduğumuz bağlamı okuyarak şekillendirmeye çalışıyorum. Ekibin koşullarını doğru okuyan iyi biri olabilmek için şu becerilerimi geliştirmeye çalışıyorum:
- Mekan: Geliştirme süreçlerimizi yürüttüğümüz ortamın, hatta ekibin bulunduğu lokasyonların kültürel refleksleri nedir?
- Kurum (Kurumsal Hafıza): Şirketin kökleri, değerleri ve başına gelenler neler? Takımların davranışlarını kodlardan çok kurumun hafızası belirler; örneğin açık iletişim kültürü yaratmak istediğimde, eğer geçmişte kodlarda bir hata bulup bunu yüksek sesle söyleyen biri bedel ödemiş veya yalnız bırakılmışsa, bu kültür sadece teoride kalır.
- Zaman: İçinde bulunduğumuz zamanın ruhu ne? Canlıda büyük bir sistem krizinin yaşandığı anın dinamiklerini, rahat bir kod yazma veya tasarım dönemine adapte edemeyiz. Zorlu zamanlar ile rahat zamanlar bir birinden farklı ruhlar taşır.
- İnsan: Ekibin korkuları, alışkın oldukları yapılar, kırılganlıkları ve direnç gösterdikleri konular neler? İnsanları standart bir kullanım kılavuzu gibi yönetemeyiz. Her insan farklıdır.
Yazılım yöneticileri olarak sektördeki çeviklik, popüler metodolojiler ve psikolojik güvenlik gibi tüm konulara hakim olduğumuzu düşünebiliriz. Ancak yanlış bağlama yanlış ilacı verdiğimizde, bu teorilerin hiçbir faydası olmuyor.
Öğrendiğim en büyük ders, önceki şirketlerimde başarılı olan yöntemleri yeni ekibime körü körüne zorlamak. “Ben bunu önceki işimde başarıyla uyguladım, burada da olacak” yerine, önce içine girdiğim ekibin ve kurumun toprağını anlamak, ortama uyum sağlamak ve o sistemin beni bir lider olarak kabul etmesine zaman tanımak gerekiyordu. Ancak bu kabulü inşa ettikten sonra ekibi değiştirmekten ve geliştirmekten bahsedilebiliyor.
Başkalarının geliştirdiği başarı modelleri, organizasyon yapıları ve en iyi pratikler, sadece kendi ortamlarına göre çizilmiş birer “haritadır” ve o haritalara bakarak yola çıkarsak kendi gerçeğimizde kaybolabiliriz. Kalıcı bir yazılım ekibi ve vizyonu yaratmak için bize başkalarının haritası değil; ortam, zaman ve insanlar değişse bile her zaman doğru yönü bulmamızı sağlayacak zihinsel bir “pusula” lazımdır. İşte bağlamsal zeka, bir teknoloji liderinin elindeki en güçlü pusuladır.